Over het Zoldo-dal hebben veel mensen geschreven, de meesten van hier: bergbeklimmers, lokale historici, verzamelaars van verhalen en woorden. Hier een selectie; bijna alle boeken zijn in het Italiaans. Veel ervan vind je het makkelijkst in het dal zelf, bij de toeristenbureaus, in de bibliotheek van Forno di Zoldo of bij de verenigingen.
Wandelen en bergen
- Paolo Bonetti en Paolo Lazzarin, “La Val di Zoldo. Itinerari escursionistici” (Cierre, 2009). 51 wandelingen in de bergen rond het dal, van de Pelmo tot de keten Moiazza–Civetta. Pagina van de uitgever
- Paolo Bonetti en Paolo Lazzarin, “Dolomiti. Sentieri dedicati”. 45 tochten van de Brenta tot de Karnische kam, op paden die aan mensen zijn opgedragen.
- Silvano Cavallet en Paolo Lazzarin (red.), “Con gli sci in testa – un secolo di storia dello sci in Val di Zoldo” (Sci Club Valzoldana, 1997). Honderd jaar skiën in het dal. Sci Club Valzoldana
Geschiedenis en herinneringen
- Michelangelo Corazza, “Storie di Zoldo. 100 e più racconti del passato” (2025). Meer dan honderd verhalen over het dagelijks leven, emigratie en saamhorigheid. Verslag van de presentatie
- Michelangelo Corazza, “Soprannomi zoldani” (2006). De bijnamen van de families in het dal, een stukje levende dorpsgeschiedenis.
- Luigi Lazzarin (1891–1915), herinneringen. De aantekeningen van de jonggestorven Zoldaan verschenen in 2000, bezorgd door Floriano Pellegrini, Paolo en Silvano Zammatteo met steun van de gemeente Forno di Zoldo.
- Pietro Monego, “Gli oscuri inizi della storia della valle di Zoldo”. Hoe het dal bevolkt raakte, vanaf Giorgio Piloni, die er in 1607 als eerste over schreef. Lees de PDF
Dialect
- Enzo Croatto, “Vocabolario del dialetto ladino-veneto della Valle di Zoldo” (Angelo Colla, 2005). Het grote woordenboek van het Zoldano.
- Don Raffaello De Rocco, met Augusto Gamba, “Vernacolo della Val di Zoldo”. Woorden en uitdrukkingen van het dialect.
Romans over het dal
- Sebastiano Vassalli, “Marco e Mattio” (1992). De bekendste roman over Zoldo, van een schrijver uit Novara: het leven van de Zoldaan Mattio Lovat in de 18e eeuw, tot zijn einde in een gesticht in Venetië. Het dal herdenkt Vassalli met lezingen. Meer hierover
- Lucia Berardi, “Due zoldani” (2023). Het verhaal van twee jongeren uit het dal, getekend door de emigratie van de ijsmakers. Het boek
- Vanna Cercenà, “Come la stirpe delle foglie” (Fatatrac, 1992). Bijna 400 jaar Zoldo, verteld aan de hand van één familie.
Gelato
IJsmaakster Donata Panciera, wier familie uit het dal komt, schreef meerdere boeken over gelato:
- Il gelato (Hoepli): technieken, apparatuur en meer dan 120 recepten, een standaardwerk voor ijsmakers.
- Il mio gelato (Italian Gourmet).
- Italian Artisanal Gelato According to Donata Panciera: het handboek in het Engels, ongeveer 130 recepten.
- No Sunset on My Voyage (2024): haar autobiografie, van haar jeugd in de ijssalon tot Japan.
Een langere lijst met leestips over de Dolomieten en Zoldo houdt het toeristenbureau bij: Letture dolomitiche.
Mis je een boek? Schrijf me, de lijst groeit graag. kontakt (at) zoldo (punkt) de