Met respect onderweg
De bergen rond het Zoldo-dal horen bij het UNESCO-werelderfgoed Dolomieten, het zuiden van de route ligt in het Nationaal Park Dolomiti Bellunesi. Blijf op de gemarkeerde paden, neem al je afval mee (ook zakdoekjes en fruitschillen), laat bloemen staan, laat grazende dieren en wild met rust en houd honden aan de lijn. Zo blijft dit landschap zoals we het liefhebben.
De Alta Via 1 loopt in ongeveer tien dagen van hut naar hut dwars door de Dolomieten, van het Pragser Wildsee (Lago di Braies) in Zuid-Tirol tot Belluno. Het is de bekendste en tegelijk de “makkelijkste” van de Dolomieten-hoogteroutes, en bij Nederlanders en Belgen enorm populair. Voor het Val di Zoldo is ze bijzonder: in de tweede helft loopt ze helemaal rond ons dal, onder de Pelmo, langs de Civetta-wand, over de Passo Duran en door de eenzame bergen van de Pramper.
De belangrijkste feiten
- Start en finish: Pragser Wildsee bij Toblach/Dobbiaco tot Belluno.
- Lengte: ongeveer 120 kilometer, iets meer of minder afhankelijk van de variant.
- Hoogtemeters: volgens de bronnen zo’n 6.500 tot 7.500 meter stijgen.
- Duur: meestal acht tot twaalf dagen, afhankelijk van de etappe-indeling.
- Overnachten: in berghutten (rifugi), bijna elke avond in een andere.
- Seizoen: ongeveer half juni tot half/eind september, zolang de hutten open zijn.
Hoe de Alta Via 1 ontstond
Het idee om de Dolomieten over één doorlopende hoogteroute te doorkruisen stamt uit de jaren zestig. In 1966 stelde Mario Brovelli in het bergsporttijdschrift Lo Scarpone routes door de Dolomieten voor. Piero Rossi uit Belluno bouwde daarop voort en maakte de route beroemd met zijn gids “Alta Via delle Dolomiti”, die het nummer 1 droeg. Sindsdien is het pad gemarkeerd met een driehoek en het cijfer 1, en wandelaars uit de hele wereld lopen het elke zomer.
Het verloop in het kort
De eerste helft gaat over de hoogvlakte van Fanes, langs de Lagazuoi met zijn stellingen uit de Eerste Wereldoorlog en de Cinque Torri bij Cortina. Via de Croda da Lago en het Rifugio Città di Fiume kom je aan de voet van de Pelmo. Hier begint het deel dat wij in Zoldo goed kennen.
Het Zoldo-deel etappe voor etappe
Onder de Pelmo naar de Passo Staulanza
Vanaf het Rifugio Città di Fiume loopt de route onder de noordwand van de Pelmo naar de Passo Staulanza (ongeveer 1.770 m) en verder omlaag naar Palafavera. Hier ben je midden in het hoge Zoldo, maar een paar kilometer van Pecol. Wie maar een deel van de Alta Via 1 wil lopen, kan hier goed in- of uitstappen.
Coldai, Tissi en Vazzoler: de Civetta-etappe
Vanuit Palafavera klimt het pad naar het Rifugio Sonino al Coldai (2.132 m). Vlak daarachter ligt het kleine Lago Coldai, op warme dagen een geliefde rustplek. Dan volgt waarschijnlijk het beroemdste stuk van de hele Alta Via 1: het pad onder de noordwestwand van de Civetta, die de Italianen “de wand der wanden” noemen. Het Rifugio Tissi (ongeveer 2.260 m) staat er recht tegenover op een rotskop, en het avondlicht op de wand is hier onvergetelijk. Daarna daal je af naar het Rifugio Vazzoler (1.714 m) onder de klimtorens Torre Venezia en Torre Trieste.
Carestiato en Passo Duran
Vanaf de Vazzoler slingert het pad door bos en dwergdennen rond de Moiazza naar het Rifugio Carestiato en omlaag naar de Passo Duran (ongeveer 1.600 m). De pas verbindt het Zoldo bij Dont met het Agordino. Bovenop staan twee hutten: het Rifugio Passo Duran “Cesare Tomè” en het particuliere Rifugio San Sebastiano.
Door de Pramper-bergen naar het Rifugio Pramperet
Nu wordt het rustiger. De etappe van de Carestiato naar het Rifugio Sommariva al Pramperet (ongeveer 1.850 m) is zo’n 13 kilometer lang, je bent ongeveer vijf uur onderweg. De hut staat op de alm Prà de la Vedova onder de Monte Pramper, in het Nationaal Park Dolomiti Bellunesi en op het grondgebied van de gemeente Val di Zoldo. Vanuit het dal bereik je haar ook vanaf Forno di Zoldo door het Val Pramper.
Pian de Fontana en de finale op de Schiara
Over een zadel kom je bij het kleine Rifugio Pian de Fontana (1.632 m). De laatste etappe gaat door de Schiara-groep omlaag richting Belluno; meestal eindig je bij de bushalte La Pissa aan de weg naar Belluno. Op de klassieke route over de Schiara zijn er stukken met staalkabels. Wie dat liever niet wil, kiest een van de makkelijkere afdalingen.
Tips uit het dal
- Hutten vroeg boeken: in juli en augustus zitten vooral Coldai, Tissi en Vazzoler snel vol.
- Alleen het Zoldo-deel: van Palafavera via Coldai, Tissi en Vazzoler naar de Passo Duran zijn drie prachtige dagen. Wie meer tijd heeft, loopt door tot de Pramperet en daalt af naar Forno di Zoldo.
- Als dagtocht: van de Passo Staulanza of Palafavera naar het Rifugio Coldai en het Lago Coldai. Wie trefzeker is, loopt door tot het Rifugio Tissi met uitzicht op de Civetta-wand.
- Uitrusting: stevige bergschoenen, regen- en koudebescherming, een hutslaapzak en contant geld. Niet elke hut neemt pinpassen aan, en onweer komt in de zomer vaak ’s middags.
GPS-gegevens downloaden
Het verloop van de Alta Via 1 is beschikbaar als GPX-bestand voor telefoon of GPS, bijvoorbeeld bij Traileasy met kaart en etappes.
Vraag openingstijden van de hutten en de toestand van de paden vóór de tocht na bij de hutten of bij de CAI. Lengtes en hoogtes verschillen per bron een beetje.